حاج آقا مسئلةٌ

چند مساله طلايي

Sat, 14 Apr 2012 13:42:00 GMT

حکم اسلام در مورد به کارگيري طلا توسط مردان

روايات

در اين بخش به چند نمونه از دليل هاي نقلي که بر حرام بودن طلا براي مردان حکم مي کنند اشاره مي کنيم:

رسول خدا (صلي الله عليه و آله وسلم) به اميرمومنان علي(عليه السلام) فرمود: «لَا تَخَتَّمْ بِالذَّهَبِ» انگشتر طلا به دست نکن.(1) در روايتي مشابه امام صادق عليه السلام فرمودند: «لَا تَجْعَلْ فِي يَدِکَ خَاتَماً مِنْ ذَهَبٍ» .(2)

در روايتي از امام صادق عليه السلام مي خوانيم: «جَعَلَ اللَّهُ الذَّهَبَ فِي الدُّنْيَا زِينَةَ النِّسَاءِ فَحَرَّمَ عَلَى الرِّجَالِ لُبْسَهُ وَ الصَّلَاةَ فِيهِ» خداوند متعال در دنيا طلا را زينت زنها قرار داد و آن را براي مردان حرام کرد چه پوشانيدن (قسمتي از بدن) با آن را و چه نماز خواندن در آن را.

نکته: مراد از «لبس» که در روايات آمده است تنها پوشيدن پارچه هايي با رشته هاي طلا نيست بلکه مراد از لبس، پوشاندن بخشي از بدن با طلا است که اين کار خواه ممکن است با همان پارچه هاي زربافت باشد خواه با تکه اي طلا به صورت گردنبند يا انگشتري صورت گيرد. از اين رو در برخي روايات استفاده از انگشتر طلا توسط مردان (به عنوان يکي از مصاديق رايج لبس طلا) منع شده است.

فتواها

با توجه به اين ادله نقلي که از امامان معصوم عليهم السلام به ما رسيده است متخصصان دين احکامي را استنباط و اعلام کرده اند که بخشي از آنها را در ادامه مي وريم:

1. استفاده از طلا به هر صورت و به هر قصدى حرام است

ملاک حرمت استفاده از طلا براى پوشيدن يا به گردن آويختن توسط مردان، صدق زينت نيست، ‌بلکه استفاده از آن به هر صورت و به هر قصدى حرام است هر چند انگشتر، حلقه، گردنبند و مانند آن باشد.(3)

2. استفاده از طلا براي جراحي و دندان سازي

استفاده از آن (طلا) توسط مردان براى جرّاحى استخوان و دندان سازى اشکال ندارد.(4)

گذاشتن روکش طلا يا پلاتين روى دندان اشکال ندارد، ولى پوشاندن دندان‌هاى جلو با طلاى زرد، اگر به قصد زينت باشد، خالى از اشکال نيست.(5)

3. استفاده براي عقد و دامادي و هديه و ...

زينت طلا براى مردان مطلقاً حرام است و مسلمانان و پيروان مکتب اهل بيت(عليهم السلام) بايد به پيروى از دستورات آن بزرگواران از اين امر اجتناب ورزند و فرقى در ميان هديه و غير هديه و داماد و غير داماد نيست.(6)

پرسش: استفاده از طلا براى مردان به مدت کوتاه چه حکمى دارد؟ ما اشخاص بسيارى را مشاهده مى‌کنيم که مى‌گويند استفاده از آن براى مدت کوتاه، مثل لحظه عقد، اشکال ندارد.

پاسخ: پوشيدن طلا براى مرد حرام است و فرقى بين مدت کم يا زياد نيست.(7)

4. استفاده از طلا بدون قصد خودنمايي و به گونه اي که از ديد ديگران مخفي باشد.

پوشيدن طلا، خواه حلقه انگشترى باشد يا غير آن، براى مردان مطلقاً حرام است هر چند به قصد زينت نباشد و از ديد ديگران مخفى باشد.(8)

5. طلا در نماز و غير نماز

به دست کردن انگشتر طلا براى مردان در هيچ حالى جايز نيست و نماز با آن هم بنا بر احتياط واجب، باطل است.(9)

پرسش: اگر مردى طلايى مثل انگشتر يا گردنبند طلا در جيب خود داشته باشد در هنگام نماز خواندن نماز او باطل است؟ و اگر گردنبند طلا به گردن داشته باشد ولى آن پيدا نباشد چطور؟

پاسخ : نماز در صورت اول صحيح است و در صورت دوم باطل است.(10)

6. حکم آبکاري و روکش طلا

پاسخ : اگر صدق پوشش طلا مى‌کند، اشکال دارد.‏(11)

پاسخ: اشکالي ندارد.(12) اما ايشان در پاسخي تقريبا مشابه اين نکته را متذکر مي شوند که : اگر قسمت طلا به صورت روکش باشد، [استفاده] جايز نيست.

7. ساخت، خريد و فروش طلا براي استفاده مردان

ساخت جواهرات طلا اگر به منظور استفاده مردان باشد، حرام است و خريد و فروش آن به اين قصد جايز نيست.(13)

ساختن و خريد و فروش آنها (انواع طلا) نيز اگر استفاده اش مخصوص مردان باشد اشکال دارد و اگر زينت طلا به صورت صليب باشد؛ پوشيدن و ساختن و خريد و فروش آن گناه مضاعف دارد.(14)

8. طلاهاي رنگي و جايگاه آنها در اين احکام

امروزه انواع و اقسام طلا به شکلها و رنگهاي متفاوت در بازار يافت شده و مورد خريد و فروش واقع مي شود. سوالي را که اين تنوع و گونه گونه اي ايجاد مي کند اين است که منع استفاده براي مردان شامل کدام يک از انواع طلاها مي شود؟ اين درست است که فقط طلاي زرد براي مردان حرام است؟

براي پاسخ به اين سوال ابتدا لازم است چرخي در بازار ساخت طلا زده و گزارشي کوتاه از چگونگي ساخت و دليل رنگ بندي اين فلز کمياب اطلاعاتي به دست آوريم.

حاصل بررسي ما، گزارش زير است:

طلا را به دليل آن که فلزي بسيار نرم و به اصطلاح چکش خـور است بـايد بـا فــلزات ديگـر آميـختـــه گـردد تــا استحکام لازم را به دست آورد. به غير از طلاي 24 عيار مـابقي طلاها در اصل، آلياژ طلا ناميده هستند که از ترکيب آن با فلزات محکم مس، نقره، نيکل و پالاديوم به دست مي آيد. روي را هم بــراي استحکام بيشتر و نيز براي اينکه اين فلز اکسيژن هوا را جذب کــرده و از اکـسيـد شــدن مـس و نـقـره جـلوگيــري مي کنـــد به اين آلياژها مي افزايند. حاصل اين ترکيبها طلاهاي رنگي زير است:

طلا + مس + نقره = طلاي زرد

طلا + نقره + مس + روي = طلاي سبز

طلا + مس = طلاي قرمز (صورتي)

طلا + نيکل + پالاديوم + نقره + روي = طلاي سفيد

گاهي هم براي سفيد کردن طلاها از روکش روديوم استفاده مي کنند. که معمولا اين روکش بعد از 12 تا 18 ماه ساييده شده و از بين مي رود.

کدام يک از اين طلاها براي مردان حرام است؟

استفاده از تمام اقسام طلا (هر آلياژي که عرفا به آن طلا گفته مي شود) براي مردان حرام است. به عبارت ديگر مردان حق استفاده تزييني، پوششي و ... (مگر موارد استثنايي) از هيچ کدام از اقسام طلا را ندارند.

اگر چيزى که طلاى سفيد ناميده مى‏شود؛ همان طلاى زرد است که بر اثر مخلوط کردن ماده‏اى رنگ آن سفيد شده، [استفاده از آن] حرام است، ولى اگر عنصر طلا در آن به قدرى کم است که عرفاً به آن طلا نمى‏‏گويند، مانع ندارد.(15)

زينت به طلا به هر رنگي باشد براي مردان حرام است.(16)

پلاتين، طلا نيست

از آنجا که پلاتين عنصري غير از طلاست هر چند ممکن است در گويش بازاري به آن طلا سفيد هم اطلاق شود؛ اما چون اين فلز، طلا نيست ؛ بنابراين هيچ يک از احکامي را که در بالا براي طلا گفتيم نداشته و تمام مراجع استفاده از آن را براي مردان جايز مي دانند.

پي نوشتها:

(1) وسائل الشيعة، ج‏4، ص 412
(2) همان، ص 413
(3) و (4) و (5) و (7) و (8) و (9) و (11) و (13) و (15) مقام معظم رهبري
(6) و (12) و (14) و (16) حضرت آيت الله مکارم شيرازي
(10) حضرت آيت الله سيستاني

نمونه اي از امر به معروف بدون فعل آمرانه

Sat, 14 Apr 2012 01:19:00 GMT

يكي از ياران امام جعفر صادق عليه السلام به نام شقراني است.

حضرت اطلاع پيدا کرد او گاهي مرتکب کار حرام مي شود. روزي به او فرمود:

( اي شقراني، همانا کار نيکو هر کسي انجام دهد نيکو است و از تو نيکوتر است به خاطر منزلتي که در نزد ما داري و کار قبيح از هرکس صادر شود زشت است و از تو زشت تر)

همين چند جمله کوتاه که حضرت به کنايه فرمود باعث شد که شقراني براي هميشه آن گناه را ترک کند .

منبع: سفينه البحار، ج 4، ص 467

کلمه اي که خاصيت نماز شب را دارد!

Fri, 13 Apr 2012 19:05:00 GMT

يكي از مستحبا موكد اسلامي "سلام كردن" است. لازمه كه هر مسلماني به اين سنت موكد توجه كنه و اين كلمه رو با كلمات ديگه مثل "درود" و "تعظيم عرض مي كنم" و ... جايگزين نكنه.

چند نكته در مورد سلام :

«سلام» اسم خداست

هر كدوم از اسامي خداي متعال، حاکي از يک صفت و حقيقتي در ذات حق تعالي است. «سلام» هم يکي از اين اسامي است که به معناي سلامتي و سلم و دوستي است. خداوند متعال در سوره مبارکه حشر خود را به اين نام خوانده است؛ آنجا که مي فرمايد: «هُوَ اللَّهُ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِکُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ » ؛ اوست خداوند يگانه اي که جز او معبودي نيست، مالک و حاکم است و از هر عيبي منزّه مي باشد، به کسي ستم نمي کند. (حشر/23)

اول سلام كنيد

خداوند متعال به بندگان خود اجازه داده است که در هنگام ملاقات با يکديگر نام او را به هم هديه دهند که با اين کار همه ي خوبي ها و خيرات را نصيب هم مي گردانند. از اين رو سلام کردن بسيار مورد توصيه است به طوري که بر آغاز گر سلام و کسي که در احياء اين سنّت الهي پيشي بگيرد، برکات و نصيب برتر و بهتري وجود دارد. امام صادق (عليه السلام) از رسول خدا (صلي الله عليه و آله) نقل فرمودند که حضرت فرمودند: شايسته ترين مردم نزد خدا و رسولش کسي است که سلام را آغاز کند. همچنين امام صادق (عليه السلام) فرمودند: كسي كه اول سلام مي دهد به خدا و رسولش نزديکتر است.

بلند سلام كنيد

در اين سنت حسنه نه تنها آغاز کننده بودن يک توصيه ي خوب است بلکه بلند سلام کردن هم يکي ديگر از ادبهاي اين رسم نيکوست. امام محمدباقر (عليه السلام) فرمودند: خداي عزّو جل بلند سلام کردن را دوست دارد. همچنين امام صادق (عليه السلام) از پدران بزرگوارشان نقل فرمودند که در وصيت پيامبر (صلي الله عليه و آله) به حضرت علي (عليه السلام) آمده است: سه چيز باعث پوشاندن گناهان است: آشکارا سلام کردن، طعام دادن، خواندن نماز شب در حالي که مردم خوابند.

سلام نکني بخيلي!

اهميت احياء اين سنت نيکو و اين پديده ي اجتماعي تا بدانجاست که خودداري از سلام کردن از نشان هاي بخل شمرده شده است. امام صادق (عليه السلام) فرمودند: خداي عز و جل فرمود: بخيل کسي است که از سلام کردن بخل ورزد.
اين موضوع تا جايي اهميت دارد که سلام کردن بر همه حتي بر کودکان توصيه شده است. امام رضا (عليه السلام) از پدران بزرگوارش نقل کرده است که رسول خدا (صلي الله عليه و آله) فرمودند: پنج چيز را تا آخر عمر رها نخواهم کرد. (که يکي از آنها) سلام کردن بر کودکان است تا بعد از من سنّت (رسم) باشد.

در سلام كردن به افراد تفاوت قائل نشويد

همچنين نبايد در سلام کردن ميان افراد تفاوت قائل بود. امام رضا (عليه السلام) فرمودند: هر کس فقير مسلماني را ملاقات کند و به گونه اي بر او سلام نمايد که با سلام بر ثروتمند فرق داشته باشد در روز قيامت خداوند را در حالي ملاقات مي کند که خداوند بر او خشمگين است.

اگر سلام نکرد، جوابشو نده!

امام صادق (عليه السلام) از رسول خدا (صلي الله عليه و آله) نقل فرمودند که کسي که قبل از سلام سخن آغاز کند به او پاسخ ندهيد! و نيز فرمودند: قبل از سخن گفتن سلام کنيد اگر کسي قبل از سلام گفتن سخن گويد به او پاسخ ندهيد. پس اصلاً زشت و دور از آداب مسلماني نيست که بخواهيم هميشه اول کلام و گفتگوي مان را با سلام کردن آغاز کنيم و نه مثل برخي ديگر از فرهنگها بدون هيچ مقدمه و مدخلي! يادمان نرود که حتي تأکيد شده است به کسي که بدون رعايت اين فرهنگ شروع به سخن مي کند نبايد پاسخ بدهيم و بايد خودمان را ملزم نماييم با سلام گفتگو و محاوراتمان را شروع نماييم تا جايي که در سلام از هم پيشي بگيريم نه آن که سلام کردن برايمان سخت باشد. بگذاريد مثالي بزنيم:

فرض کنيد مي خواهيد در خيابان آدرسي و يا ساعت را بپرسيد. مسلمانانه اش! اين است که اول بگوييد سلام و بعد باقي سؤالات! اما متأسفانه در برخي موارد و يا شايد بايد گفت در بسياري از موارد شايد هم به نحو غيرمحسوس با فرهنگ سازي بيگانه! بدون "سلام" مي پرسيم آقا شما اين آدرس را بلديد؟! و يا ساعت چنده؟ و خيلي مي خواهيم مؤدب باشيم اولش مي گوييم: ببخشيد! ساعت چنده؟! تا حالا شما براي ساعت پرسيدن اول سلام کرده باشيد؟! مثلاً سلام خوبيد؟! ساعت چنده؟! نمي دانم شايد بايد فرهنگ سازي کرد. به نظر شما ببخشيد اول سؤالاتمان ترجمه "excuse me" اونور آبي ها نيست؟!!

جواب سلام هم که واجبه!

و البته و صد البته همه مي دانيم که جواب سلام هم واجب است و اين جواب شامل همه نوع آغاز سخن و سلامي هست. امام صادق (عليه السلام) فرمودند: جواب دادن به نامه مانند پاسخ سلام واجب است و آغاز کننده ي به سلام نزد خدا و رسولش شايسته تر است. همچنين آن حضرت از رسول خدا (صلي الله عليه و آله) نقل فرمودند که سلام کردن مستحب و پاسخ آن واجب است. و شايد بشود مثال اين روزگار ما را ايميل و تلفن و چت و غيره هم دانست (البته با رعايت موازين شرعي!!)

دگرگوني سرنوشت با يك گناه

Fri, 13 Apr 2012 16:06:00 GMT

يك گناه مي تواند سرنوشت انسان را تغيير دهد همانطور كه يک ويروس تمام بدن را فلج مي‌کند، و همانطور كه يك جرقه زده مي‌شود و منطقه اي به آتش کشيده مي‌شود، و همانطور كه يک حسادت سبب توطئه و قتل يوسف مي شود.

گاهي لقمه حرام يا طمع رسيدن به حکومت، انسان را تا کشتن امام حسين (ع) پيش مي برد.

معمولا هر گناهي، زمينه ساز گناه بزرگ تري است. قرآن در اين زمينه مي‌فرمايد: «بلي من کسب سيئه و احاطت به خطيئته فاولئک اصحاب النار هم فيها خالدون» کسي که به سراغ خلافي رود و آثار شوم آن خلاف او را احاطه کند، براي هميشه در دوزخ خواهد بود.

اگر پرده حيا پاره شود، گناه براي انسان راحت مي‌شود. به همين دليل در دعاي کميل مي‌خوانيم «اللهم اغفر لي الذنوب التي تهتک العصم» يعني خداوندا! آن گناهاني که پرده عصمت و پاکي را هتک و پاره مي‌کند، بر من ببخش.

دليل قرآني بر تجرد نفس

Thu, 12 Apr 2012 18:28:00 GMT

وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْياءٌ وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ (154)

اين آيه کريمه دلالت مي کند بر اين که انسان غير از اين بدن و هيکل محسوس عنصري است و با مرگ و متلاشي شدن اين بدن ، انسان فاني نمي شود و دردها و لذتهاي او وابستگي به اين بدن ندارد.

علامه طباطبايي (ره) در ذيل اين آيه مبحث شريف تجرد نفس را پيش کشيده اند و در آنجا از دو مطلب عالي پرده برداشته اند : اول ؛ آياتى كه بر دوئيت و مغايرت بين نفس و بدن و تجرد نفس دلالت مى‏كنند و دوم ؛ آياتى كه از آنها كيفيت ارتباط روح با ماده (جسم) بدست مى‏آيد.

سپس در بحث فلسفى‏ در پنج محور تجرد نفس را به کرسي تحقيق نشانده و به برهاني ترين شکل جوانب عميق آن را بررسي مي نمايند . اين پنج محور عبارتند از : "در باره اينكه نفس(روح) آدمى مجرد از ماده است"‏ ، "ادله و براهين منكرين تجرد روح" ، "رد ادله ماديين منكر تجرد روح" ، "آنچه كه علماى روانكاو عصر جديد در نفى تجرد روح فرض كرده‏اند" و در نهايت "گفته جمعى از معتقدين به مبدأ و معاد پيرامون انكار تجرد روح و رد آن".

طالبان تفصيل به جلد اول الميزان ذيل آيه مورد بحث مراجعه کنند .